اولتیماتوم بدون ملاحظه ایران






ایران از سوی برجام معامله زیان آوری داشته است. بعد از رعایت دقیق در برنامه اتمی خود این معامله ادغام مجدد مالی و اقتصادی که وعده داده شده است را به وجود نیاورد. بر عکس آن موانعی که قبل از آن پیش روی شرکت های ایرانی وجود داشت به اوج سطوح قبل از برجام باز میگردند. اما حتی بدون شامل بودن آمریکا برجام هنوز نشان دهنده بهترین راه حل میان تا دراز مدت برای ایران است.
عمل کردن بر خلاف شرایط آن نامعقولانه خواهد بود که باعث از بین رفتن حسن نیت بین المللی که تا به حال ایران به دست آورده است خواهد شد.

تصمیم گیری تهران در فرسایش تعهد خود به برجام برای جامعه شرکت های ایرانی نا امید کننده بوده است. بسیاری در ایران برای موضع دولت همدردی میکنند. ادامه رعایت تعهد به برجام  با تناقض دولت آقای ترامپ در آمریکا و آهستگی دردناک وهر چند حمایت کننده واکنش اتحادیه اروپا برخورد کرده است. ولی علیرغم حس غیر عادلانه شرکت ها نگران موضع جدید ایران میباشند. در حالیکه درگیر رکود اقتصادی عمیق هستند عدم تعامل با قوانین برجام مطمئناً ایجاد انزوای اقتصادی بیشتری خواهد بود. ریال ایران بیش از ٪٦٠ ارزش خود را در سال گذشته از دست داده است وحتی بدتر از آن در بازار سیاه ، درحالیکه قیمت خوراک افزایش یافته و حتی بدتر از آن  در حالیکه در بازار سیاه قیمت خوراک  ٪٨۵ خیزش کرده است. در این حال بدهی دولت اوج گرفته و پیش بینی شده تا سال ۲٠٢٠ به ٪١٧ تولید ناخالص ملی خواهد رسید و اینکه در سال جاری اقتصاد ٪٦ تنزل پیدا خواهد کرد.

حرکت دولت آقای روحانی برای اعمال فشار بر اروپا محاسبه شده است تا جلوی فشار اقتصادی آمریکا ایستادگی کند و در این امر سریع عمل شود. این اعلامیه سریعا به دنبال تصمیم آمریکا در افزایش معیارهای تحریم ها داده شد. دولت آمریکا حذف معافیت های تحریم های نفتی را که به بزرگترین خریداران نفت ایران داده بود را اعلام کرد و همچنین تحریم های جدید بر صادرات آهن، فولاد، آلومینیوم و مس که بزرگترین بخش صادرات غیر نفتی ایران  میباشد را اعلان کرد. آقای روحانی از بقیه شرکای برجام (بریتانیا، فرانسه، آلمان، چین و روسیه) به خاطر عدم اجرای کافی تعهدات خود نسبت به برجام انتقاد کرد.

با یک اولتیماتوم ٦٠ روزه که در ٤ ژوئیه به پایان میرسد ایران خواستار اجرای تعهدات بریتانیا، فرانسه وآلمان نسبت به برجام شد، به ویژه در بخش های بانکداری و نفت. سخنگویان گوناگون ایرانی اشاره کرده اند که جویای اقدامات قابل توجهی از سوی اروپایی ها برای اجرای دستاوردهای اقتصادی که از برجام انتظار میرفت میباشند. سفیر ایران در بریتانیا، آقای حمید بعیدی نژاد، گفت اروپا باید برای تسهیل صادرات بیشتر نفت ایران و درآمد های حاصل از آن را کمک کند که به بانک های ایران باز گردانده شود. 

اگر اروپا نتواند جوابگوی خواسته های ایران بشود آنگاه ایران شروع به کاستن تعهدات خود در برجام خواهد شد. در حال حاضر دولت حذف فروش مازاد اورانیوم غنی شده و آب سنگین برای مدت ٦٠ روز را اعلان کرده است که ذخایر آن به تدریج انباشته میشوند و منجر به نقض محدودیت های برجام خواهد شد. اگر این امر پیش بیاید میتواند به طور دائمی حسن نیات امضا کنندگان اروپا نسبت به برجام که از زمانی که آمریکا در ۲٠١٨ خود را از برجام جدا کرد را تضعیف کند. این قطعا اشتهای ریسک برداری شرکت های اروپایی را در ایران کم خواهد کرد.

دولت روحانی و مردم ایران کاملا حق دارند که نسبت به برجام مایوس شده باشند. ایران به نحو اثبات پذیری با قوانین برجام تعامل داشته که به همراه محدود کردن وسعت برنامه اتمی خود بوده ولی ادغام اقتصادی یا گنجاندن مالی که درعوض برای آینده وعده داده شده بود را مشاهده نکرده است. قدرت متقاعد کننده تیم های اجرایی تحریم های آمریکا خیلی ها را متعجب کرد. از شرکت به شرکت و کشور به کشور مقامات آمریکایی با استفاده از تحدید از دست دادن دسترسی به دلار و بازار آمریکا در منصرف کردن شرکت های بزرگ از تجارت با ایران موفق شده اند. دولت های اروپایی وعده داده ند که هر چه از دستشان بر می آید تا بتوانند کانال های تجاری و مالی را با ایران باز نگه دارند انجام خواهند داد. به اعتبار آنها اتحادیه اروپا به طور مداوم بر ضد موضع آمریکا سخن گفته و با موفقیت زیرساخت پیچیده ای برای تسهیل معاملات با نهاد های ایرانی برای تجارت قانونی ایجاد کرده است. ولی پیشرفت بسیار آهسته بوده در حالی که اقتصاد ایران رو به زوال رفته است. در وحله اول این مکانیزم برای تسهیل تجارت برای محصولات بشردوستانه مشروع طرح ریزی شده است پس برای مدتی هنوز مبادلات نفتی با ارزش بالا را پشتیبانی نمیکند و تا به حال هیچکدام از شرکت های اروپایی برای همکاری با آن پیشرو نشده اند. شرکت های ایرانی هنوز در انتظار علائم ملموس برای فرصت های تجاری و مالی در اروپا هستند.

اما خواسته های ایران غیر واقعی میباشند و کوشش های امضا کنندگان غیر آمریکایی برجام برای طرح درازمدت ادغام مجدد صلح آمیز ایران در اقتصاد جهانی را به خطر میاندازد. اتحادیه اروپا با شوق به دنبال حفظ برجام میباشد ولی در واقعیت فضای آزادی عمل آن در زمینه قانونی کنونی محدود است. در ایران عموما یک تصور غلط در مورد کنترلی که دولت های اروپایی بر روی شرکت های اروپایی دارند وجود دارد. دولت های اتحادیه اروپا قادر نیستند به سادگی شرکت های اروپایی را وادار کنند که با شرکای ایرانی تجارت کنند. این نوع تصمیمات همیشه از دید خصوصی بر مبنای تعادل ریسک و پاداش گرفته میشوند. نقض شرایط برجام از سوی ایران فقط به آن معادله بیشتر صدمه خواهد زد.

بدون شک با عیب و نابسنده میباشد ولی برجام و وسیله پرداخت اروپایی اینستکس بهترین گزینه میان و درازمدت برای بهبود اقتصادی ایران میباشد. همانطور که وزیر خارجه بریتانیا برجام را تشریح کرد که "تنها بازی در شهر" برای ایران است. اگر دولت ایران بتواند یک فضای سیاسی برای حفظ تعامل خود با شرایط برجام پیدا کند آنگاه از خطر فزاینده درگیری و انزوا که عدم انطباق میتواند در بر داشته باشد را جلوگیری خواهد کرد. ایران لازم دارد وقت بیشتری بخرد. انتخابات آمریکا در کمی بیشتر از ١٨ ماه میتواند واکنش شدیدی در زمینه بین المللی ایجاد کند. در ضمن ایران باید در روابط خود با شرکای تجاری مایل دیگر که به طور نسبی نسبت به تحریم های آمریکا انعطاف پذیر هستند اعمال نفوذ کند. برای مثال چین که با مشاجره تجاری در حال تشدید خود با آمریکا روحیه همکاری با اقدامات آمریکا را ندارد و وابستگی سنگین بر نفت ایران بدین معناست که یک شریک تجاری راهبردی حیاتی  باقی خواهد ماند. علیرغم فشار های بین المللی ایران در فروش حجم بزرگ نفت و انتقال پول با تجربه میباشد. بسیار هوشمندانه تر و مسئولانه تر خواهد بود اگر ایران که این کار را با همکاری شرکای نیرومند بین المللی انجام دهد تا اینکه بخواهد در ٤ ژوئیه گام هایی بردارد که خود را از جهان منزوی کند.


Comments

Popular posts from this blog

Issue 86 | May 2019 | Iran's Reckless Ultimatum

Issue 85 | April 2019 | INSTEX, meet STFI